Co to jest degradacja gleby?

Degradacja gleby to, zgodnie z definicją, ogół zjawisk i procesów, które zachodzą na skutek działalności sił przyrody lub człowieka, a które poprzez zmiany właściwości chemicznych, fizycznych i biologicznych gleby prowadzą do pogorszenia jej jakości. Degradacja gleby prowadzi do uniemożliwienia uzyskania maksymalnych plonów oraz powoduje spadek bioróżnorodności biologicznej. Dzięki swoim właściwościom biologicznym, fizycznym i chemicznym gleba posiada spore zdolności regeneracyjne i przez długi czas może opierać się czynnikom degradującym ją.

Degradacja gleby

Typy degradacji gleby

Degradacja fizyczna gleby – następuje wskutek zagęszczenia masy glebowej oraz pogorszenia się struktury gleby. Przyczyną fizycznej degradacji jest również nadmierne odwodnienie gruntów (możemy tego uniknąć np. poprzez zastosowanie hydrożelu ogrodniczego), zła melioracja oraz działanie erozyjne wiatru i wody.

Degradacja chemiczna gleby – następuje wskutek zakwaszenia lub nadmiernej alkalizacji, wysokiej koncentracji soli w glebie, występowanie metali ciężkich oraz poprzez naruszenie równowagi jonowej.

Degradacja biologiczna gleby – następuje na skutek pogorszenia się struktury i wilgotności gleby, jej stosunków powietrznych oraz pośrednio poprzez degradację szaty roślinnej. Do biologicznej degradacji gleby zaliczamy również tzw. zmęczenie gleby.

Degradacja geotechniczna gleby – następuje wskutek zniekształcenia rzeźby terenu, najczęściej poprzez działalność górniczą, drogową oraz kolejową.

Co wpływa na degradację gleby?

Na degradację gleby wpływają przede wszystkim:

  • negatywne zmiany w budowie profilu glebowego,

  • erozja powietrzna i wodna,

  • uszkodzenie struktury gleby poprzez działalność maszyn oraz wypasania zwierząt,

  • występujące zmiany stosunków wodnych gleby, w tym źle przeprowadzone melioracje,

  • uszkodzenie oraz zniszczenie poziomu próchnicznego w sposób mechaniczny,

  • ubytek zawartości składników odżywczych,

  • naruszenie równowagi jonowej,

  • zmiana odczynu gleby,

  • zanieczyszczenia stałe,

  • zanieczyszczenia biologiczne,

  • zmiana składu fauny glebowej oraz mikroflory,

  • spadek bioróżnorodności środowiska glebowego.

 

Regradacja gleby

Jeśli zastosujemy odpowiednie zabiegi agrotechniczne możemy nie tylko częściowo, ale też całkowicie zapobiec, powstrzymać oraz odwrócić następującą degradację gleby. Aby wykonać regradację gleby możemy:

  • Nawozić organicznie glebę, odbudowując tym samym jej warstwę próchniczą,

  • Wykonać fitomeliorację, czyli meliorację biologiczną, która podnosi produktywność i ulepsza kondycję gleby dzięki poprawie warunków edaficznych,

  • Wykonać śródpolne zadrzewienia, czyli zadrzewić w niewielkich grupach drzewnych i krzewnych niewielkie areały w krajobrazie rolniczym.

 

Jak sprawdzić pH gleby?

Odczyn pH wskazuje na stosunek jonów wodorowych (H+) do jonów wodorotlenkowych (OH-) w glebie. Jego poziom ustalamy w oparciu o skalę punktową w zakresie od 1 do 14 punktów pH. Gleby kwaśne to takie, których pH wynosi od 1 do 7, natomiast gleby zasadowe będą miały pH od 7 do 14 punktów. Przyjmuje się również, że podłoże, którego pH oscyluje w okolicach 7 punktów, będzie podłożem obojętnym. Dokładnie przedstawiliśmy to w tabeli poniżej.

Wartości pH gleby skala

Pobieranie próbki gleby do pomiaru pH

Sprawdzenie pH gleby rozpoczynamy od pobrania próbki gleby. Musimy zrobić to zgodnie ze sztuką, aby wyniki naszego badania były miarodajne.

  • Próbka gleby powinna być pobrana z kilku miejsc w ogrodzie – przyjmuje się, że powinno się pobrać minimum 3 próbki gleby na każde 100 m2 ogrodu

  • Ziemię pobieramy z głębokości około 20 cm

  • Próbek nie pobieramy od razu po użyciu nawozu, ponieważ nawóz może wpłynąć na wyniki badania

 

Jak zbadać pH gleby

Metody badania pH gleby.

Pomiar pH przy użyciu papierka lakmusowego

Podstawową metodą badania pH gleby jest badanie przy użyciu papierka lakmusowego. Takie papierki możemy zakupić np. w aptece bądź w sklepach internetowych.

Pobraną z ogrodu glebę powinniśmy umieścić w oczyszczonym, szklanym pojemniku, a następnie zalać wodą destylowaną i wymieszać. W uzyskanym płynie maczamy papierek lakmusowy i przyklejamy do ścianek naczynia. Papierek zmieni swój kolor po mniej-więcej 30 sekundach. Do papierka lakmusowego dołączona będzie skala – na tej podstawie możemy określić czy gleba, którą zbadaliśmy ma odczyn kwaśny, zasadowy czy obojętny.

Pomiar przy użyciu miernika pH

Użycie miernika pH to najprostsza metoda zbadania pH gleby. Do naszej dyspozycji mamy mierniki mechaniczne ze wskazówką (taki miernik nie wymaga baterii) oraz miernik elektroniczny. Ten drugi stanowi najbardziej precyzyjną metodę badania pH gleby.

Do użycia miernika mechanicznego będziemy potrzebowali przygotowanego roztworu, takiego samego jak ten opisany przy metodzie papierka lakmusowego. W gotowym roztworze zanurzamy miernik. Po odczekaniu minuty wskaźnik pokaże nam pH naszej gleby.

W przypadku miernika elektronicznego nie musimy pobierać próbek gleby ani tworzyć roztworu z wodą destylowaną. Jest to zatem metoda nie tylko najdokładniejsza, ale i najszybsza. Elektroniczny miernik pH po prostu umieszczamy w glebie, aby po chwili na cyfrowym ekranie urządzenia otrzymać precyzyjny wynik.

Kiedy wykonujemy badanie pH gleby?

Badanie pH powinniśmy wykonać każdorazowo przed planowanym sadzeniem oraz siewem roślin. Powinniśmy zapoznać się dokładnie z wymaganiami roślin dotyczącymi pH gleby, ponieważ nieodpowiedni odczyn może znacząco wpłynąć na ich rozwój, wzrost, kwitnięcie czy plony.